Tag Archives: λογικές πλάνες

Λογικά σφάλματα των Χριστιανών

Όταν μπαίνεις στη διαδικασία του debate ένα από τα πιθανά ενδεχόμενα είναι να είσαι ο χαμένος. Τι γίνεται όμως όταν δεν αντέχεις στην ιδέα ότι μπορεί να έχεις άδικο ειδικά όταν καλείσαι να υπερασπιστείς τα πιστεύω σου απέναντι σε έναν ο οποίος τα αμφισβητεί;

Πολλές φορές έχω δει συζητήσεις καφενειακού τύπου όπου ο ένας προσπαθεί να στριμώξει τον άλλον επιστρατεύοντας μη ορθά επιχειρήματα. Τα επιχειρήματα αυτά ονομάζονται λογικές πλάνες και τα συναντάμε στον καθημερινό λόγο.

Σε αυτό το άρθρο θα αναφέρω μερικές πλάνες που λίγο πολύ όλοι έχουμε συναντήσει. Εάν χρησιμοποιείς κάποιες από αυτές τότε η συμβουλή μου είναι απλά «Σταμάτα». Τα επιχειρήματα αυτά έχουν λογικές αδυναμίες, δεν μπορούν να στηρίξουν απόψεις και δεν σε βοηθούν να πείσεις ή ακόμη και να πεισθείς, όσο λογικά και να ακούγονται.

1ο: Πλάνη Ad Hominem (Κατά πρόσωπο).

Α: «Αν υπήρχε Θεός θα τον βλέπαμε/ακούγαμε/κλπ. »
Β: «Αυτά τα λες επειδή είσαι άθεος»

Η Πλάνη Ad Hominem είναι ένα συνηθισμένο λογικό σφάλμα και το συναντάμε τόσο σε απλές συζητήσεις με φίλους όσο και σε διαφωνίες πολιτικών σε τηλεοπτικά πάνελ. Το κόλπο είναι απλό. Όταν δεν μπορείς να αντικρούσεις το επιχείρημα του άλλου, μπορείς απλά να επιτεθείς στον ίδιο! Δεν χρειάζεται να
επιχειρηματολογήσεις, απλά αποκαλείς τον άλλον αθεο/κομμουνιστή/ναζιστή/απατεώνα και αυτομάτως καθίσταται αναξιόπιστος. Ένας αναξιόπιστος δε μπορεί να λέει σωστά επιχειρήματα, σωστά;

ΛΑΘΟΣ. Όταν διαφωνείς με κάποιον ασχολήσου με τα επιχειρήματα του και όχι με το πρόσωπο που τα λέει. Στην περίπτωση μας, το αν υπάρχει Θεός η όχι το απαντάει η ΕΡΕΥΝΑ και όχι το αν ο συνομιλητής είναι άθεος.

2ο: Πλάνη επιβεβαίωσης προκατάληψης

Α: «Σύμφωνα με τον Χ επιβεβαιώνεται η πληροφορία ….»

Όταν σε ένα debate επικαλείσαι τα δεδομένα που επιβεβαιώνουν την άποψη σου αγνοώντας αυτά που διαφωνούν τότε διαπράττεις την πλάνη επιβεβαίωσης προκατάληψης. Είναι συχνό το φαινόμενο να διαφωνείς με κάποιον ο οποίος δεν
σου απαντάει ευθέως αλλά κάνει μια γρήγορη αναζήτηση στο google και σου παρουσιάζει το πρώτο αποτέλεσμα που κολλάει καλύτερα στα πιστεύω του λέγοντας σου με ύφος «Ο Χ διαφωνεί με όσα λες».

Αν μπεις στον κόπο να κάνεις και εσύ αναζήτηση απλά βλέπεις ότι εκτός από τον Χ, που διαφωνεί με σένα, υπάρχει ο Ψ και ο Ζ που συμφωνούν οι οποίοι όμως απλώς πέρασαν στο ντούκου. Μάλιστα αν θες να φέρεις τον άλλον σε δύσκολή θέση μπορείς απλά να ζητήσεις λεπτομέρειες σχετικά με αυτό που σου
δείχνει για να διαπιστώσεις ότι δεν θα πάρεις απάντηση πράγμα που αποδεικνύει ότι το όλο επιχείρημα δεν είναι τίποτε περισσότερο από ένα copy-paste.

3ο: Πλάνη προσφυγής στην άγνοια

Α: «Η επιστήμη δεν μπορεί να εξηγήσει τι συμβαίνει μετά το θάνατο άρα υπάρχει Θεός.»

Μια από τις πιο συνηθισμένες πλάνες και ίσως η πιο αγαπημένη των θρησκευόμενων. Σε αυτή την περίπτωση ο Α επικαλείται έλλειψη στοιχείων για να αποδείξει ότι υπάρχει Θεός. Πρόκειται περι καραμπινάτης περίπτωσης πλάνης γιατί πολύ απλά εξ ορισμού από άγνοια δεν μπορείς να εξάγεις συμπέρασμα. Όταν επικαλείσαι έλλειψη γνώσης για κάτι δεν αποδεικνύεις τίποτε πέραν της άγνοιας σου.

4ο: Πλάνη αχυράνθρωπου

Α: «Δεν πιστεύω στην Θεϊκή δημιουργία»
Β: «Άρα πιστεύεις ότι είμαστε απόγονοι πιθήκων»

Η πλάνη του αχυράνθρωπου είναι ένα συνηθισμένο τρίκ σε κάθε debate. Όταν δυσκολεύεσαι να αντιμετωπίσεις το επιχείρημα του άλλου πολύ απλά μπορείς να το διαστρεβλώσεις σε τέτοιο βαθμό ώστε να καθίσταται πιο αντιμετωπίσιμο. Στην περίπτωση μας o Β κάνει ακριβώς αυτό δηλαδή δημιουργεί μια καρικατούρα του επιχειρήματος του Α η οποία αντιμετωπίζεται
ευκολότερα από το πραγματικό. Το κλειδί εδώ είναι να επαναφέρεις την συζήτηση επιμένοντας στο δικο σου επιχείρημα πετώντας καμία φράση του στυλ «Σε ευχαριστώ που μόλις εξέφρασες αυτό που νόμιζες ότι είπα.»

5ο: Πλάνη ψευδούς διλήμματος

Α: «Το Χ δεν θα μπορούσε να συμβαίνει τυχαία άρα το έφτιαξε ο Θεός»

Πρίν από λίγες βδομάδες βρέθηκα σε μια διάλεξη οπου ο ομιλητής επικαλέστηκε το «επιχείρημα της σεκόγιας» προκειμένου να «αποδείξει», κατα την προσωπική του άποψη, την ύπαρξη Θεού. Το επιχείρημα της σεκόγιας έχει ώς εξής:
«Η σεκόγια είναι ένα πολύ μεγάλο δένδρο με ύψος Χ μέτρα και πλάτος Ψ μέτρα. Άν κόψεις την σεκόγια θα διαπιστώσεις οτι ο κορμός της έχει 72 κύκλους. Αυτό συμβαίνει τυχαία; Όχι γιατι πολύ απλά πίσω απο όλα αυτά κρύβεται ένας
Ευφυής Δημιουργός.»

Μέσα απο το συγκεκριμένο επιχείρημα ο ομιλιτής κάνει μια «διχότόμηση». Παρουσιάζει 2 πιθανές εκδοχές για ένα συμβάν εκ των οποίων η μια εκδοχή απορίπτεται αυτοματως ώς αβάσιμη έτσι αναπόφευκτα καταλήγουμε στην δεύτερη. Αυτό το επιχείρημα είναι πλάνη ψευδούς διλήμματος για 2 λόγους. Το πρώτο είναι οτι για να αποδείξεις την Θεϊκή δημιουργία χρειάζεσαι στοιχεία που την στηρίζουν. Ο ομιλητής δεν παρουσιάζει στοιχεία αλλα καταλήγει
σε αυτήν απλά και μόνο επειδή δεν φαντάζει λογική η άλλη εκδοχή. Το δεύτερο είναι οτι στην περίπτωση μας δεν θα έπρεπε να εξετάζονται οι πιθανότητες Θεός η τυχη αλλα ο Θεος και η φυσική επιλογή.

Αυτά για την ώρα. Θα υπάρξει και μέρος 2ο.

Advertisements